Bir binanın ya da tesisin güvenli, verimli ve uzun ömürlü olabilmesi için elektrik sisteminin doğru tasarlanması şarttır.
Bu sürecin temeli ise elektrik proje çizimidir.
Doğru çizilen bir proje, yalnızca montaj aşamasında değil, bakım ve kontrol süreçlerinde de zamandan tasarruf sağlar.
Ayrıca TEDAŞ onaylı projelerde, teknik çizim standartlarına uygunluk yasal bir gerekliliktir.
Elektrik Proje Çizimi Nedir?
Elektrik proje çizimi, bir yapının elektrik tesisatına ait tüm devrelerin, panoların, aydınlatma ve priz hatlarının teknik olarak planlandığı ve belgelendiği çalışmadır.
Bu çizimler genellikle AutoCAD veya benzeri CAD tabanlı yazılımlarla hazırlanır.
Elektrik mühendisleri, projeyi hem görsel olarak anlaşılır hem de yönetmeliklere uygun biçimde tasarlamakla yükümlüdür.
Elektrik Proje Çiziminde Hedef
Amaç yalnızca kablo ve priz yerlerini göstermek değil, aynı zamanda:
Enerji dağılımını doğru planlamak,
Devre güvenliğini sağlamak,
Gerilim düşümü, kısa devre ve kaçak akım risklerini önceden analiz etmektir.
Elektrik Proje Çizimi Sürecinin Temel Aşamaları
1. Keşif ve Yük Hesabı
İlk aşama, tesisin toplam enerji ihtiyacını doğru belirlemektir.
Aydınlatma, priz, iklimlendirme, motor yükleri gibi tüm kalemler ayrı ayrı hesaplanır.
Bu aşamada toplam kurulu güç (kW) ve talep gücü (kVA) belirlenir.
2. Kat Planı Üzerinde Yerleşim
AutoCAD üzerinde mimari planın üzerine priz, anahtar, armatür, yangın sensörü, klima hattı gibi elemanlar işlenir.
Bu sayede saha uygulaması birebir projeye göre yürütülür.
3. Hat ve Devre Çizimleri
Aydınlatma, priz, klima, yangın hattı, jeneratör gibi devreler ayrı katmanlarda gösterilir.
Bu aşamada katman yönetimi (layer management) çok önemlidir.
4. Pano Şeması ve Tek Hat Diyagramı
Tesisin enerji dağıtımını gösteren tek hat şemaları, pano numaraları ve sigorta değerleri belirlenir.
Pano yerleşim planı, besleme yönleri ve kablo kesitleri burada netleşir.
5. Malzeme Listesi (BOQ) ve Etiketleme
Proje sonunda kullanılan malzeme miktarları, kablo tipleri ve kesitleri liste haline getirilir.
Bu, hem maliyet hesaplarında hem de saha kontrolünde büyük kolaylık sağlar.
AutoCAD İle Elektrik Projesi Çiziminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Katman (Layer) Kullanımı
Her devre tipini ayrı bir katmanda göstermek projenin okunabilirliğini artırır.
Örnek katman isimlendirmeleri:
ELEC-LIGHT (Aydınlatma), ELEC-POWER (Priz Devresi), ELEC-DATA (Zayıf Akım), ELEC-GROUND (Topraklama).
Blok (Block) Kullanımı
AutoCAD’de semboller (priz, anahtar, armatür) blok olarak tanımlanmalıdır.
Bu sayede sembol düzenlemeleri tek bir işlemle tüm çizimde güncellenebilir.
Ölçek ve Yazı Boyutu
Teknik paftalarda çizim ölçekleri genellikle 1:50 veya 1:100 olur.
Yazı boyutları 2.5–3.5 mm aralığında olmalı, ölçülendirme stilinde ISO 25 standardı tercih edilmelidir.
Çıktı Düzeni
Projeler, A3 veya A1 boyutlu pafta şablonlarında hazırlanmalıdır.
Başlık bloğu (title block) üzerinde proje adı, çizim numarası, tarih, çizen ve kontrol eden mühendis bilgileri yer almalıdır.
Elektrik Projesi Çizerken En Sık Yapılan Hatalar
Farklı devreleri tek katmanda göstermek
Mimari yerleşimle elektrik yerleşimini uyumsuz bırakmak
Pano yönlerini veya kablo yollarını belirtmemek
Topraklama hattını ihmal etmek
Ölçek hataları nedeniyle sembollerin taşması
AutoCAD dosyalarında font ve stil tutarsızlıkları
Bu hatalar, proje onay sürecinde reddedilme veya sahada yanlış uygulama riskini artırır.
Katman Yönetimi ve Renk Kodlama
Katman yönetimi yalnızca düzen sağlamakla kalmaz, kontrol ve revizyon süreçlerinde hız kazandırır.
Her cihaz, hat ve devre tipi için farklı renk kodu kullanmak, denetçilerin projeyi kolayca okumasını sağlar.
Ayrıca AutoCAD’in “Layer States Manager” aracıyla tek tıklamayla priz paftası, aydınlatma paftası gibi ayrı çıktılar alınabilir.
Proje Çiziminde Standartlar ve Mevzuat
Elektrik proje çizimlerinde aşağıdaki standartlar ve dokümanlara uygunluk aranır:
TSE 2000: Elektrik iç tesisat standartları
TEDAŞ Proje Onay Şartnamesi
Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği
AG-OG Sistemleri Teknik Şartnamesi
Bu standartlar, çizimde kullanılan sembollerden kablo renklerine kadar her detayı belirler.
Her mühendis, çizim öncesinde güncel yönetmeliklere göz atmalı ve projesini ona göre revize etmelidir.
Profesyonel Çizim İpuçları
Paftaları numaralandır: E01 – Aydınlatma, E02 – Priz, E03 – Topraklama.
AutoCAD “Design Center” ile sembol kütüphanesi oluştur.
“Purge” ve “Audit” komutlarını düzenli kullanarak çizim dosyasını temiz tut.
Kat planı ve elektrik katmanlarını ayrı “xref” olarak çalış.
Çizim arşivini versiyonlayarak (V1, V2, V3) yedekle.
Elektrik Proje Çiziminde Verimliliği Artırmak İçin 3 Araç
AutoCAD Template (DWT) Dosyası – Hazır katman, sembol ve ölçülendirme ayarlarıyla hızlı başlangıç sağlar.
LISP Komutları – Tek tuşla ölçülendirme, sembol yerleştirme veya layer değiştirme işlemleri yapar.
PDF to CAD Dönüştürücüler – Eski projeleri referans alıp düzenlemeye olanak tanır.
Sonuç
Elektrik proje çizimi yalnızca teknik bir çizim değil, bir mühendislik yaklaşımıdır.
Doğru planlanmış, standartlara uygun bir proje; sahada hata riskini azaltır, zaman kazandırır ve güvenli işletme sağlar.
Proje Mühendisi olarak biz, mühendislik ofislerinin çizim kalitesini artırmak için AutoCAD şablonları, katman rehberleri ve teknik paylaşımlar sunmaya devam edeceğiz.